".. หนังสือที่บอกเล่าเรื่องราวของการเมืองไทยเพียงส่วนหนึ่งคือในช่วงปี 2475-2500 ที่มีคณะราษฎรและจอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นตัวละครหลัก .."
จากจุดนั้น ประวัติศาสตร์การเมืองไทยยุคใหม่ได้เริ่มต้นขึ้น จนกระทั่งถึงทุกวันนี้ ก็กว่า 77 ปีแล้ว ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา มีเรื่องราวมากมายเกิดขึ้น เป็นประวัติศาสตร์ให้ผู้คนได้ศึกษาและเรียนรู้ บางครั้ง ประวัติศาสตร์เหล่านั้นก็หมุนวนกลับมาซ้ำรอย
และก็มีหนังสือจำนวนหนึ่ง ได้เขียนถึงประวัติศาสตร์การเมืองไทยไว้ (อาจนับได้ว่ามีน้อยเมื่อเทียบกับหนังสืออื่น)
หนึ่งในนั้นคือ "ประวัติศาสตร์การเมืองไทยสยาม พ.ศ.2475-2500" เป็นหนังสือที่บอกเล่าเรื่องราวของการเมืองไทยเพียงส่วนหนึ่งคือในช่วงปี 2475-2500 ที่มีคณะราษฎรและจอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นตัวละครหลัก มี อ.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ ซึ่งสอนวิชาประวัติศาสตร์การเมืองไทยมากว่า 20 ปี เป็นผู้เขียน พิมพ์ครั้งแรกเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2551 โดยมูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ราคา 390 บาท
เนื้่อหาภายใน ปูพื้นกันก่อนด้วยเรื่องราวของภาพรวมของสังคมและการเมืองไทย ที่ชี้ให้เห็นว่า การจะศึกษาประวัติศาสตร์การเมืองไทยในยุคประชาธิปไตยนั้น ไม่อาจจะทำได้โดยการกำหนดให้ปี 2475 หรือเหตุการณ์เปลี่ยนแปลงการปกครอง 24 มิถุนายนเป็นจุดเริ่มต้น แต่ต้องศึุกษาเหตุการณ์ก่อนหน้านั้น ย้อนไปถึงช่วงการปฏิรูปในสมัยรัชกาลที่ 5 เพื่อให้เห็นกระบวนการในประวัติศาสตร์เกี่ยวพันและต่อเนื่องกันอย่างไร
สอดคล้องกับในบทที่ 2 "2475 ปฏิวัติสยาม" ที่มีบทสรุปว่า การยึดอำนาจ 2475 มีผลมาจากความเปลี่ยนทั้งด้านเศรษฐกิจ การเมือง และสังคมของสยาม การทำความเข้าใจต่อปี 2475 จะต้องดูทั้งภูมิหลังของการเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากการปฏิรูปสังคมในสมัยรัชกาลที่ 5 ที่ทำให้เกิดปัจจัยด้านอุดมการณ์และการก่อตัวของชนชั้นใหม่ ในขณะที่ผู้มีอำนาจปรับตัวไม่ทันต่อสถานการณ์หรือไม่พร้อมที่จะเปลี่ยนแปลง และเมื่อเกิดความอ่อนแอในการปกครองในสมัยรัชกาลที่ 7 กอปรกับเศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลก ก็เป็นตัวเร่งให้มีการยึดอำนาจ
หนังสือเล่มนี้เน้นย้ำให้เห็นว่า หากไม่ได้มองดูปัจจัยเหล่านี้ ก็อาจจะวนเวียนอยู่กับปัญหาของ "ความพร้อมหรือไม่พร้่อมของสยาม" ที่วนเวียนอยู่แบบหาทางออกไม่ได้ในวงวิชาการทางประวัติศาสตร์และรัฐศาสตร์ของไทย" (หน้า 111-113)
อย่างไรก็ตาม ในบทที่ 3 "การเมืองไทยหลัง 24 มิถุนายน 2475" ก็มีข้อมูลให้เห็นว่า "แม้จะหวั่นวิตกกันมาตลอดเวลาของสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์จนกลายเป็นข้ออ้างกันว่า คนไทยไม่พร้อมต่อการปกครองตนเอง แต่กลับปรากฏว่า ผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งสมัยนี้กลับแสดงบทบาทและความรับผิดชอบของตนอย่างมีประสิทธิภาพ" (หน้า 168)
ในบทต่อๆมา เป็นการกล่าวถึงยุคที่จอมพล ป. พิบูลสงคราม ก้าวขึ้นมาเป็นนายกรัฐมนตรี เรื่องราวของการเมืองไทยในยุคสงครามโลกครั้งที่สอง จุดจบของรัฐบาลจอมพล ป. และการสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง และบทสุท้ายเกี่ยวกับการเมืองไทยหลังสงครามโลกครั้งที่สอง และสมัยของคณะรัฐประหาร (2490-2500)
ผู้อ่านท่านใดสนใจหาซื้อกันได้ นอกจากจะได้สาระความรู้จากหนังสือเล่มนี้แล้ว ยังมีวีซีดี "ประวัติศาสตร์นอกตำรา จากสยามเป็นไทย นามนั้นสำคัญมากฉะนี้หรือ?"
เนื้่อหาภายใน ปูพื้นกันก่อนด้วยเรื่องราวของภาพรวมของสังคมและการเมืองไทย ที่ชี้ให้เห็นว่า การจะศึกษาประวัติศาสตร์การเมืองไทยในยุคประชาธิปไตยนั้น ไม่อาจจะทำได้โดยการกำหนดให้ปี 2475 หรือเหตุการณ์เปลี่ยนแปลงการปกครอง 24 มิถุนายนเป็นจุดเริ่มต้น แต่ต้องศึุกษาเหตุการณ์ก่อนหน้านั้น ย้อนไปถึงช่วงการปฏิรูปในสมัยรัชกาลที่ 5 เพื่อให้เห็นกระบวนการในประวัติศาสตร์เกี่ยวพันและต่อเนื่องกันอย่างไร
สอดคล้องกับในบทที่ 2 "2475 ปฏิวัติสยาม" ที่มีบทสรุปว่า การยึดอำนาจ 2475 มีผลมาจากความเปลี่ยนทั้งด้านเศรษฐกิจ การเมือง และสังคมของสยาม การทำความเข้าใจต่อปี 2475 จะต้องดูทั้งภูมิหลังของการเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากการปฏิรูปสังคมในสมัยรัชกาลที่ 5 ที่ทำให้เกิดปัจจัยด้านอุดมการณ์และการก่อตัวของชนชั้นใหม่ ในขณะที่ผู้มีอำนาจปรับตัวไม่ทันต่อสถานการณ์หรือไม่พร้อมที่จะเปลี่ยนแปลง และเมื่อเกิดความอ่อนแอในการปกครองในสมัยรัชกาลที่ 7 กอปรกับเศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลก ก็เป็นตัวเร่งให้มีการยึดอำนาจ
หนังสือเล่มนี้เน้นย้ำให้เห็นว่า หากไม่ได้มองดูปัจจัยเหล่านี้ ก็อาจจะวนเวียนอยู่กับปัญหาของ "ความพร้อมหรือไม่พร้่อมของสยาม" ที่วนเวียนอยู่แบบหาทางออกไม่ได้ในวงวิชาการทางประวัติศาสตร์และรัฐศาสตร์ของไทย" (หน้า 111-113)
อย่างไรก็ตาม ในบทที่ 3 "การเมืองไทยหลัง 24 มิถุนายน 2475" ก็มีข้อมูลให้เห็นว่า "แม้จะหวั่นวิตกกันมาตลอดเวลาของสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์จนกลายเป็นข้ออ้างกันว่า คนไทยไม่พร้อมต่อการปกครองตนเอง แต่กลับปรากฏว่า ผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งสมัยนี้กลับแสดงบทบาทและความรับผิดชอบของตนอย่างมีประสิทธิภาพ" (หน้า 168)
ในบทต่อๆมา เป็นการกล่าวถึงยุคที่จอมพล ป. พิบูลสงคราม ก้าวขึ้นมาเป็นนายกรัฐมนตรี เรื่องราวของการเมืองไทยในยุคสงครามโลกครั้งที่สอง จุดจบของรัฐบาลจอมพล ป. และการสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง และบทสุท้ายเกี่ยวกับการเมืองไทยหลังสงครามโลกครั้งที่สอง และสมัยของคณะรัฐประหาร (2490-2500)
ผู้อ่านท่านใดสนใจหาซื้อกันได้ นอกจากจะได้สาระความรู้จากหนังสือเล่มนี้แล้ว ยังมีวีซีดี "ประวัติศาสตร์นอกตำรา จากสยามเป็นไทย นามนั้นสำคัญมากฉะนี้หรือ?"
แถมให้อีกหนึ่งแผ่น..
----------------------
หมายเหตุ - ตีพิมพ์ครั้งแรก ใน คอลัมน์ รหัสหนังสือ หนังสือพิมพ์มติชนรายวัน ฉบับวันอาทิตย์ที่ ๑๔ มิถุนายน ๒๕๕๒
