"..เป็นบทความที่เขียนขึ้นท่ามกลางสภาวการณ์ทางการเมืองที่หลากหลายและที่เคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงในหลายมิติ.."
หากเอ่ยถึงคำว่า "กระฎุมพี" กันแล้ว ก็ย่อมจะเข้าใจได้ว่าหมายถึง "นายทุน"
แต่หากเอ่ยถึงคำว่า "ไพร่กระฎุมพี" แล้ว กลับจะพบว่ามีความหมายที่แตกต่างออกไป
"ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ" รองศาสตราจารย์ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้ให้ความหมายคำว่า "ไพร่กระฎุมพี" ไว้ในหนังสือ "ความคิดการเมืองไพร่กระฎุมพีแห่งกรุงรัตนโกสินทร์" ไว้ว่า
"คำนี้เคยใช้พูดถึงในลักษณะดูถูกว่าเป็นคนชั้นต่ำ ในหนังสือเล่มนี้ใช้คำนี้ในความหมายดั้งเดิมที่หมอบรัดเลย์ให้ไว้ คือ พลเมืองที่มีเงินพอเลี้ยงชีพ"
หนังสือเล่มนี้พิมพ์ครั้งแรกเมื่อเดือนกรกฎาคม 2549 โดยสำนักพิมพ์มติชน ความหนา 414 หน้า ราคา 220 บาท
เนื้อหาเป็นการรวมรวบบทความของ อ.ธเนศ ที่เขียนขึ้นระหว่างปี 2535-2548 เขาบอกไว้ว่า เป็นบทความที่เขียนขึ้นท่ามกลางสภาวการณ์ทางการเมืองที่หลากหลายและที่เคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงในหลายมิติ ข้อเขียนเหล่านี้จึงเป็นทั้งผู้เล่าและเรื่องและในขณะเดียวกันก็สร้างบริบทของเรื่องขึ้นมาใหม่ด้วย
"แม้แต่ละบทความอาจจะไม่เดินเรื่องอย่างเป็นเอกภาพทั้งหมด และอาจมีการพูดและเขียนในบางประเด็นที่ซ้ำๆกันบ้าง ผู้เขียนก็ยังหวังว่าเมื่ออ่านโดยรวมแล้ว รวมบทความทั้งหมดน่าจะให้ข้อคิดและคำตอบบางประการแก่คำถามหลักๆในความคิดการเมืองไทยได้"
ภายในแบ่งบทความเป็น 3 ภาค คือ
ภาค 1 กรอบมโนทัศน์ (จินตามยปัญญา) เช่น บทความเรื่อง "คุณธรรมในความคิดทางการเมืองสมัยใหม่"
ภาค 2 การสร้างวาทกรรม (สุตมยปัญญา) เช่น บทความเรื่อง "กำเนิดการเมือง และความยุติธรรมในสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์" เรื่อง "เทียนวรรณ : ปัญญาชนไพร่กระฎุมพีคนแรกแห่งกรุงรัตนโกสินทร์"
ภาค 3 การปฏิบัติวาทกรรม (ภาวนามยปัญญา) เช่น บทความเรื่อง "ปรีดี พนมยงค์ กับความคิดว่าด้วยแรงงาน" เรื่อง "มนุษยภาพ หรือปรัชญาการเมืองของความเป็นมนุษย์ของ กุหลาบ สายประดิษฐ์"
ทั้งหมดทั้งมวลของบทความที่นำมารวบรวมเป็นหนังสือเล่มนี้ อ.ธเนศบอกด้วยว่า มุ่งให้ครอบคลุมถึงวัฒนธรรมและการคลี่คลายขยายตัวของชนชั้นไพร่กระฎุมพีในประวัติศาสตร์ไทยสมัยรัตนโกสินทร์เป็นสำคัญ
และเมื่อได้อ่านแล้ว ก็เชื่อว่าจะเป็นหนังสืออีกเล่มที่ควรมีไว้อ่านและเก็บสะสม..
.....................
คอลัมน์ รหัสหนังสือ หนังสือพิมพ์มติชนรายวัน ฉบับวันอาทิตย์ที่ ๒๒ กรกฎาคม ๒๕๕๐
โดย เด็กชายก้อง twitter @DekchildKong
