".. 4 ปี นรกในเขมร เริ่มต้นบันทึกเมื่อวันที่ 15 เมษายน 2518 ยาวนาน 4 ปี ผ่านการสูญเสียคนในครอบครัว อันเป็นที่รักไปทีละคน เห็นถึงความทุกข์ทรมานของยาสึโกะ นะอิโตเอง รวมทั้ง คนกัมพูชาอีกหลายๆคน .."
4 ปี อาจจะเป็นเวลาสั้นๆของใครบางคน
นักศึกษาหลายคนอาจจะบอกว่า สั้นเหลือเกินสำหรับเวลาในมหาวิทยาลัย คนที่อยู่ในความสุขล้น อาจจะบอกว่า อยากให้เวลายาวนานกว่านี้
แต่สำหรับคนที่จมอยู่แต่ความทุกข์ ประสบแต่ภาวะที่ไม่ต้องการพบเจอ ระยะเวลาแค่นี้ก็อาจจะยาวนานเกินกว่าจะรับไหว ประหนึ่งว่า ตกอยู่ในนรก แสนทรมาน
ยาสึโกะ นะอิโต ชาวญี่ปุ่น ซึ่งแต่งงานและใช้ชีวิตอยู่กับครอบครัวชาวกัมพูชา ก็เป็นอีกหนึ่งชีวิตที่น่าจะมองว่า 4 ปี ช่างยาวนาน เพราะเป็นเวลาที่เกิดขึ้นในช่วงความขัดแย้งกันอย่างรุนแรง ในประเทศกัมพูชา ถึงขั้นแบ่งฝักแบ่งฝ่าย จับอาวุธขึ้นมาประหัตประหารกัน
เธอบันทึกเรื่องราวเหล่านั้นไว้ในเศษกระดาษและดินสอ ซึ่งต้องเก็บซ่อนไว้ ก่อนจะมาเป็นหนังสือชื่อ "คัมโบเจีย วะหงะไอ" และมีการแปลออกมาเป็นภาษาไทยในชื่อ "4 ปี นรกในเขมร" โดยผุสดี นาวาวิจิต ซึ่งมีผลงานแปลมากมาย เช่น โต๊ะโตะจัง เด็กหญิงข้่างหน้าต่าง, โมโมจัง, หนีไฟนรก
พิมพ์ครั้งแรกในนิตยสารกะรัต พ.ศ.2526 ปัจจุบัน พิมพ์โดยสำนักพิมพ์ผีเสื้อ ภาพปกนี้พิมพ์ครั้งที่ 10 เมื่อเดือนกรกฎาคม 2549 เป็นปกแข็ง
4 ปี นรกในเขมร เริ่มต้นบันทึกเมื่อวันที่ 15 เมษายน 2518 ยาวนาน 4 ปี ผ่านการสูญเสียคนในครอบครัว อันเป็นที่รักไปทีละคน เห็นถึงความทุกข์ทรมานของยาสึโกะ นะอิโตเอง รวมทั้ง คนกัมพูชาอีกหลายๆคน
เรื่องราวในกัมพูชาผ่านพ้นไปแล้ว อย่างน้อยก็การแบ่งฝ่ายจับอาวุธขึ้นมาฆ่าคนชาติเดียวกันได้จบลงแล้ว
หันกลับมามองประเทศไทย เรื่องราวความขัดแย้งยังไม่จบสิ้่น แม้ยังไม่ถึงขั้นตั้งกองทัพจับอาวุธขึ้นมาฆ่าแกงกัน แต่ก็มีคนบาดเจ็บและล้มตาย
แม้จะมีหลายฝ่ายช่วยกันหาทางออกที่ไม่ต้องใช้ความรุนแรง แต่ดูเหมือนว่า ฝ่ายที่ขัดแย้งกันจะไม่ยอมรับฟัง
เรื่องราวในไทย จึงยังไม่ทราบได้ว่า จะใช้เวลาในนรกนี้ ไปอีกกี่ปี..
--------------
หมายเหตุ - ตีพิมพ์ครั้งแรก คอลัมน์ รหัสหนังสือ หนังสือพิมพ์มติชนรายวัน ฉบับวันอาทิตย์ที่ ๙ พฤศจิกายน ๒๕๕๑
