พิมพ์ครั้งแรก เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2552 โดยมูลนิธิโตโยต้าประเทศไทยและมูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มีศูนย์หนังสือจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นผู้จัดจำหน่ายในราคา 350 บาท
หนังสือความหนากว่า 300 หน้านี้ บอกเล่าเรื่องราวของปราสาทเขาพระวิหาร และพื้นที่ทับซ้อน ที่กลายเป็นประเด็นความขัดแย้งของทั้งระหว่างไทยกับกัมพูชา และระหว่างคนไทยด้วยกันเอง
อ.ชาญวิทย์เริ่มข้อเขียนในหนังสือเล่มนี้ โดยยกคำกล่าวทำนอง “ตลก” ที่เขาบอกว่า ทั้งเจ็บและแสบ ของศิษย์หนุ่มชาวกัมพูชาว่า “พวกเสียมต้องการกองหินเก่าๆผุๆกองหนึ่ง แต่พวกเวียดได้เอาที่ดินไร่นาของเขมรไปเป็นแสนๆไร่แล้ว”
จากนั้นได้บอกเล่าความเชื่อของอาจารย์ ซึ่งเป็นรหัสของหนังสือ “ลัทธิชาตินิยมไทย/สยามกับกัมพูชา : และกรณีศึกษาปราสาทเขาพระวิหาร” เล่มนี้ ไว้ว่า
เราไม่สามารถจะเข้าใจประเด็นของ “กองหินเก่าๆ ผุๆ” กองนี้ และ/หรือ “พื้นที่ทับซ้อน” ได้เลย หากเราไม่เข้าใจสิ่งที่เรียกว่า “ลัทธิชาตินิยม” (Nationalism) และ “ประวัติศาสตร์บกพร่อง” (Inadequate History) ซึ่งฝังรากอยู่ในมโนคติ-จิตสำนึก-ความคิด-ความเชื่อของคนไทย(และคนกัมพูชา) ที่ “จุดปุ๊ปติดปั๊บ” ซึ่งบางครั้งยากที่จะอธิบาย และบางครั้งก็ยากที่จะเข้าใจได้
ดังนั้น หนังสือเล่มนี้ อ.ชาญวิทย์จึงเริ่มจากการอธิบายเพื่อทำความเข้าใจถึงเรื่องของ “ลัทธิชาตินิยม” (ทั้งของไทยและกัมพูชา) และเรื่องของ “ประวัติศาตร์บกพร่อง” ก่อนที่จะกล่าวถึงเรื่องของ “ปัญหาและทางออก” ของปราสาทและเขาพระวิหาร รวมถึงเรื่องพื้นที่ทับซ้อน และ/หรือ พรมแดน ของไทยและกัมพูชา
ท้ายเล่มของหนังสือนี้ เป็นภาคผนวก ซึ่งประกอบไปด้วยเอกสารมากมายที่เกี่ยวข้อง เช่น หนังสือสัญญาเฃตรแดนเมืองพัตบอง (ภาษาเขียน ซึ่งใช้ในขณะนั้น) พ.ศ.2410-2415 หนังสือสัญญากรุงสยามกับกรุงฝรั่งเสศหลายฉบับในสมัยรัชกาลที่ 5 หนังสือสัญญาระหว่างสมเด็จพระเจ้าแผ่นดินสยามกับเปรสิเดนต์แห่งริปับลิกฝรั่งเสศ คำพิพากษาศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ คดีปราสาทพระวิหาร พ.ศ.2505
ผู้อ่านท่านใดสนใจในกรณีปราสาทเขาพระวิหาร ก็ไม่น่าพลาด ที่จะหาหนังสือ “ลัทธิชาตินิยมไทย/สยามกับกัมพูชา : และกรณีศึกษาปราสาทเขาพระวิหาร” เล่มนี้มาอ่าน เพื่อเป็นอีกแหล่งข้อมูลดีๆในเรื่องนี้..
--------------------------------------
หมายเหตุ - ตีพิมพ์ครั้งแรก ใน คอลัมน์ รหัสหนังสือ หนังสือพิมพ์มติชนรายวัน ฉบับวันอาทิตย์ที่ ๑๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓
